Քրեական 

Վարչա-իրավական 

Քաղաքացիա-իրավական

Որո՞նք են քրեական պատասխանատվության ընդհանուր պայմանները:

Քրեական պատասխանատվության ենթակա է միայն մեղսունակ ֆիզիկական անձը, ով հանցանք կատարելու պահին հասել է քրեական օրենսգրքով սահմանված տարիքի:

Որո՞նք են մեղքի ձևերը:

1.Մեղքը դրսևորվում է դիտավորությամբ կամ անզգուշությամբ:
2.Անզգուշությամբ կատարված արարքը հանցագործություն է, եթե դա նախատեսված է քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասով:

Ի՞նչ է հանցափորձը:

Հանցափորձ է համարվում ուղղակի դիտավորությամբ կատարված այն գործողությունը (անգործությունը), որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանք կատարելուն, սակայն ավարտին չի հասցվել անձի կամքից անկախ հանգամանքներով:

Ո՞րն է հանցակցությունը:

Հանցակցությունը  երկու կամ ավելի անձանց դիտավորյալ համատեղ մասնակցությունն է դիտավորյալ հանցագործությանը:

Որո՞նք են պատժի տեսակները:

Պատժի տեսակներն են`
1)տուգանքը.
2)որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը.
3)հանրային աշխատանքները.
4)հատուկ կամ զինվորական կոչումից, կարգից, աստիճանից կամ որակավորման դասից զրկելը.
5)գույքի բռնագրավումը.
6)կալանքը.
7)կարգապահական գումարտակում պահելը.
8)ազատազրկումը որոշակի ժամկետով.
9)ցմահ ազատազրկումը:

Ի՞նչ է կալանքը:

Կալանքը ուղղիչ հիմնարկում անազատության մեջ պահելու ձեւով հասարակությունից խիստ մեկուսացման պայմաններում դատապարտյալին պահելն է: Կալանքը կարող է նշանակվել ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցանքների համար սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում` տասնհինգ օրից մինչեւ երեք ամիս ժամկետով եւ միայն այն դեպքում, երբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց չի կիրառվել:
Կալանքը չի նշանակվում դատավճիռը կայացնելու պահին տասնվեց տարին չլրացած անձանց կամ հղի կանանց կամ խնամքին մինչեւ ութ տարեկան երեխա ունեցող անձանց նկատմամբ:

Որո՞նք են անչափահասների նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակները:

1.Տուգանքը
2.Հանրային աշխատանքները
3.Կալանքը
4.Որոշակի ժամկետով ազատազրկումը.

Վարչա-իրավական

Ի՞նչ է համակենտրոնացումը:

Տնտեսվարող սուբյեկտի համակենտրոնացում է համարվում`
ա) տնտեսվարող սուբյեկտների միացումը կամ միաձուլումը,
բ) տնտեսվարող սուբյեկտի կողմից այլ տնտեսվարող սուբյեկտի ակտիվների կամ փայաբաժնի ձեռքբերումը, եթե դա ինքնին կամ ձեռքբերողին արդեն պատկանող ակտիվների կամ փայաբաժնի հետ միասին կազմում է այդ տնտեսվարող սուբյեկտի ակտիվների կամ փայաբաժնի 20 տոկոսը,
գ) տնտեսվարող սուբյեկտների ցանկացած միավորում, որի շնորհիվ մեկ տնտեսվարող սուբյեկտը կարող է ուղղակիորեն կամ անուղղակիորեն ազդել մեկ ուրիշի որոշումների կայացման կամ մրցունակության վրա

Պաշտոնատար անձինք կրո՞ւմ են արդյոք պատասխանատվություն օրենքի խախտման համար :

Հանձնաժողովի կողմից պահանջվող, օրենսդրությամբ սահմանված անհրաժեշտ փաստաթղթեր և այլ տեղեկատվություն չներկայացնելը կամ ոչ հավաստի կամ կեղծ տեղեկություններ ներկայացնելը՝
առաջացնում է տուգանքի նշանակում՝  հինգ հարյուր հազար դրամի չափով:
Նույն խախտումը տնտեսվարող սուբյեկտի կողմից մեկ տարվա  ընթացքում կրկին կատարելը՝
առաջացնում է տուգանքի նշանակում՝ երկու միլիոն դրամի չափով:
Հանձնաժողովի անդամներին կամ աշխատակիցներին Օրենքով, կանոնադրությամբ կամ այլ իրավական ակտերով վերապահված իրավունքների կամ պարտականությունների կատարմանը խոչընդոտելը`
առաջացնում է տուգանքի նշանակում` հինգ հարյուր հազար դրամի չափով:
Օրենքի պահանջների խախտման համար պաշտոնատար անձինք կրում են պատասխանատվություն՝ Հայաստանի Հանրապետության վարչական օրենսդրությամբ սահմանված կարգով:

Փոխհատուցվո՞ւմ են արդյոք տնտեսվարող սուբյեկտներին կամ այլ անձանց հասցված վնասները:

Եթե Օրենքը խախտելու միջոցով տնտեսվարող սուբյեկտի գործողությունների (անգործության) հետեւանքով այլ տնտեսվարող սուբյեկտներին կամ անձանց հասցվել են վնասներ, ապա դրանք  ենթակա են հատուցման խախտում կատարած խախտում կատարած տնտեսվարող սուբյեկտի կողմից՝ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով:   
Եթե անօրինական որոշումներով, գործողություններով (անգործությամբ) պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմնի կողմից տնտեսվարող սուբյեկտներին կամ այլ անձանց հասցվել են վնասներ, ապա դրանք ենթակա են փոխհատուցման՝  օրենսդրությամբ սահմանված կարգով

Որո՞նք են անբարեխիղճ մրցակցության գործողությունները:

1.Տնտեսվարող սուբյեկտի կամ նրա գործունեության վերաբերյալ շփոթություն առաջացնելը,
2.Տնտեսվարող սուբյեկտի կամ նրա գործունեության վարկաբեկումը,
3.Հասարակության մոլորեցումը,
4.Տնտեսվարող սուբյեկտի համբավի, վարկարժեքի վնասումը,
5.Անբարեխիղճ մրցակցությունը չբացահայտված տեղեկատվության նկատմամբ:

Ի՞նչը կարող է հանդիսանալ չբացահայտված տեղեկատվության առարկա:

Չբացահայտված տեղեկատվության առարկա կարող են լինել արտադրության եղանակները, քիմիական բանաձեւերը, գծագրերը, փորձնական նմուշները, ապրանքի վաճառքի եւ բաշխման  եղանակները, պայմանագրի ձեւերը, գործարար ծրագրերը, պայմանագրային գների մանրամասնությունները, սպառողների մասնագիտական գործունեության ոլորտները (պրոֆիլները), գովազդման ռազմավարությունը, մատակարարների կամ հաճախորդների ցուցակները, համակարգչային ծրագրային ապահովումները, տվյալների հիմնապաշարները (բազաները) եւ այլն:

Ի՞նչ կարգով են Հանձնաժողովի կողմից կիրառվում պատասխանատվության միջոցները:

Օրենքի խախտման դեպքում, նախնական ծանուցմամբ, Հանձնաժողովն իրավասու է իր որոշմամբ կիրառել օրենքով նախատեսված պատասխանատվության միջոցներ, այդ թվում` տալ նախազգուշացում եւ խախտումները շտկելու եւ (կամ) հետագայում բացառելու հանձնարարություն եւ (կամ) նշանակել օրենքով նախատեսված չափերով տուգանք եւ (կամ) որոշակի ժամկետով կասեցնել համակենտրոնացումը եւ (կամ) ուժը կորցրած ճանաչել այն:

Քաղաքացիա-իրավական

Ո՞րն է հողի հարկով հարկման օբյեկտը` հո՞ղը, թե՞ հողից ստացվող եկամուտը:

Գյուղատնտեuական նշանակության հողերի համար հարկման oբյեկտ է հանդիuանում հողի կադաuտրային գնահատմամբ որոշված հաշվարկային զուտ եկամուտը: Ոչ գյուղատնտեuական նշանակության հողերի համար հարկման oբյեկտ է հանդիuանում հողի կադաuտրային գնահատման արժեքը /Հոդ 2/:

Միմյանց նկատմամբ ինչպիսի՞ իրավունքներ և պարտականություններ ունեն չգրանցված ամուսնության մեջ գտնվող անձիք:

Եթե գրանցված ամուսնության մեջ գտնվող ամուսինների ամուսնության ընթացքում գույքի նկատմամբ հավասար իրավունքները ծագում են օրենքի ուժով հենց միայն գրանցված ամուսնության փաստի հիման վրա, ապա չգրանցված ամուսնության մեջ գտնվող /փաստացի ամուսնական հարաբերություն/ ամուսինները, միմյանց հետ գույքային վեճ ունենալիս, յուրաքանչյուրը պարտավոր է ապացուցել տվյալ գույքի ձեռքբերմանն իր մասնակցության աստիճանը: Իրավիճակը չի փոխում նաև երեխաների առկայությունը` երեխաներն իրենց ծնողների գույքի նկատմամբ ունեն միայն ժառանգության իրավունք, ծնողների կենդանության օրոք ծնողների գույքի նկատմամբ համասեփականատեր չեն դառնում: ՀՀ Ընտանեկան օրենսգրքի 47-րդ հոդվածի 4-րդ մասով ամրագրված է. «Երեխան սեփականության իրավունք չունի ծնողների գույքի նկատմամբ, իսկ ծնողները սեփականության իրավունք չունեն երեխայի գույքի նկատմամբ: Համատեղ ապրող երեխաները և ծնողները կարող են օգտվել միմյանց գույքը տիրապետելու և օգտագործելու իրավունքից փոխադարձ համաձայնությամբ»: Այդ հարցերը կարգավորվում են քաղաքացիական օրենսգրքով:

Ո՞ր դեպքերում կարող է մերժվել ինքնակամ կառույցի օրինական ճանաչումը:

Քաղաքացիական օրենսգրքի 188 հոդվածի 5-րդ կետը նվիրված է ինքնակամ կառույցի օրինական ճանաչումը մերժելու հիմքերին: Նկատի ունենալով, որ այն սպառիչ է, մեջբերվում է ամբողջապես: «Ինքնակամ կառույցը չի կարող ճանաչվել օրինական, եթե կառույցը պահպանելը խախտում է այլ անձանց իրավունքները և օրինական շահերը կամ վտանգ է սպառնում քաղաքացիների կյանքին ու առողջությանը: Ինքնակամ կառույցները չեն կարող ճանաչվել օրինական, դրանք ենթակա են քանդման, եթե կառուցված են ՀՀ Հողային օրենսգրքի 60-րդ հոդվածով սահմանված հողամասերի վրա, ինչպես նաև ինժեներատրանսպորտային օբյեկտների օտարման կամ անվտանգության գոտիներում, կամ կառուցված են քաղաքաշինական նորմերի և կանոնների էական խախտումներով և առաջացնում են հարկադիր սերվիտուտ պահանջելու իրավունք»: Ինքնակամ կառույցի օրինական ճանաչման դիմումի մերժումը պետք է հիմնավորված լինի օրենքի այս պահանջներից որևէ մեկով կամ մի քանիսով, հակառակ դեպքում` մերժումն անօրինական է:

Ի՞նչ է սեփականության իրավունքի պետական գրանցումը և ո՞րն է դրա իմաստը:

ՀՀ Քաղաքացիական օրենսգիրքը որոշակի տեսակի գույքի նկատմամբ իրավունքի ծագման պահ է համարում տվյալ իրավունքի պետական գրանցման պահը: Անշարժ գույքի նկատմամբ պետական գրանցում չունեցող իրավունքը` սեփականություն, վարձակալություն, գրավ և այլն, չի ճանաչվում: Իրավունքի պետական գրանցումը տվյալ իրավունքի պաշտպանության երաշխիքներից մեկն է: Գույքի նկատմամբ իրավունքի պետական գրանցում չունեցող անձը տվյալ գույքի հետ կապված որևէ օրինական գործարք կատարել չի կարող:

Կ՞ան արդյոք գույքային իրավունքների պետական գրանցում իրականացնելու համար ժամկետային սահմանափակումներ:

Հիշատակված օրենքով պարտադիր է համարվում գույքի նկատմամբ իրավունքի պետական գրանցումը 30-օրյա ժամկետում` հաշված գործարքի կնքման պահից: Այդ ժամկետի բացթողումը գործարքը դարձնում է առոչինչ /23-րդ հոդ./:

Ի՞նչ է հայցային վաղեմությունը և սեփականության իրավունքի պաշտպանության համար դիմելու ինչպիսի՞ ժամկետ է նախատեսված:

Հայցային վաղեմությունն այն ժամանակահատվածն է, որի ընթացքում իրավունքը խախտած անձի հայցով կարող է պաշտպանվել այդ իրավունքը: Հայցային վաղեմության ընդհանուր ժամկետը երեք տարի է, որը հաշվարկվում է այն պահից, երբ անձն իմացել է կամ պետք է իմանար իր իրավունքի խախտման մասին: Նախատեսվում են նաև առանձին պահանջների նկատմամբ կրճատ կամ ավելի երկար ժամկետներ /Քաղաքացիական օրենսգիրք 331-րդ, 332-րդ հոդվածներ/: Հայցային վաղեմության ժամկետն ընդհատվում է դատարան հայց ներկայացնելով: Պետական կամ այլ մարմիններին դիմելը հայցային վաղեմության ընդհատում կամ կասեցում չի առաջացնում: Հայցային վաղեմությունը չի տարածվում`
• սեփականատիրոջ կամ այլ տիրապետողի իրավունքի ամեն մի խախտման վերացման պահանջի վրա, թեկուզ և այդ խախտումները կապված չեն եղել տիրապետումից զրկելու հետ.
• պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մարմինների կամ դրանց պաշտոնատար անձանց այն ակտերը անվավեր ճանաչելու` սեփականատիրոջ պահանջների վրա, որոնցով խախտվել են սեփականատիրոջ` գույքի տիրապետման, օգտագործման և տնօրինման իրավունքները:

Աշխատողի մահվան դեպքում ինչպե՞ս է կատարվում նրա աշխատավարձի վճարումը:

Համաձայն ՀՀ Աշխատանքային Օրենսգրքի 197 հոդվածի. «Աշխատողի մահվան դեպքում նրան հաuանելիք աշխատավարձը եւ դրան հավաuարեցված այլ վճարումներ վճարվում են մահացածի ընտանիքի անդամին` մահվան վկայականը եւ ընտանիքի անդամ լինելու փաuտը հավաuտող անհրաժեշտ այլ փաuտաթղթեր անձի մահվանից հետո` վեց ամuվա ընթացքում, ներկայացնելու դեպքում: Վճարումները կատարվում են նշված փաuտաթղթերը ներկայացնելուց հետո` աշխատանքային երեք oրվա ընթացքում: Uահմանված ժամկետում չuտացված աշխատավարձը եւ դրան հավաuարեցված այլ վճարումներ oրենuդրությամբ uահմանված կարգով ենթակա են ժառանգման»:

Արդյո՞ք վճարվում է աշխատավարձ գործադուլի դեպքում:

Համաձայն ՀՀ Աշխատանքային օրենսգրքի 79 հոդածի երկրորդ կետի. «Գործադուլին մաuնակցող աշխատողներն ազատվում են իրենց աշխատանքային գործառույթները կատարելու պարտականություններից: Գործադուլի ընթացքում պահպանվում է գործադուլին մաuնակցող աշխատողների աշխատատեղը (պաշտոնը): Գործադուլին մաuնակցող աշխատողներին գործատուն կարող է աշխատավարձ չվճարել: Գործադուլը դադարեցնելու վերաբերյալ կողմերի բանակցությունների ընթացքում կողմերը կարող են համաձայնություն ձեռք բերել գործադուլավորներին լրիվ չափով կամ մաuնակիորեն աշխատավարձ վճարելու վերաբերյալ»:

Ընտանեկան

Ինչպե՞ս են իրականացվում և կատարվում ընտանեկան իրավունքներն ու պարտականությունները:

1.Քաղաքացիներն իրենց հայեցողությամբ իրականացնում են ընտանեկան հարաբերություններից բխող և օրենսդրությամբ իրենց վերապահված իրավունքներ (ընտանեկան իրավունքներ, ընդ որում` այդ իրավունքների պաշտպանությունը), եթե սույն օրենսգրքով այլ բան նախատեսված չէ։
2. Ընտանիքի անդամների կողմից իրենց իրավունքների իրականացումը և իրենց պարտականությունների կատարումը չպետք է խախտեն ընտանիքի այլ անդամների և այլոց իրավունքները, ազատությունները և օրինական շահերը։
3. Ընտանեկան իրավունքները պահպանվում են օրենքով, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ դրանք իրականացվում են այդ իրավունքների նշանակությանը հակառակ:

Ինչպե՞ս է իրականացվում  ընտանիքի անդամների իրավունքների պաշտպանությունը:

Ընտանիքի անդամների իրավունքների պաշտպանությունն իրականացվում է դատական կարգով, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում և կարգով՝ համապատասխան պետական մարմինների կամ խնամակալության և հոգաբարձության մարմինների կողմից:

Ինչպե՞ս է կնքվում ամուսնությունը:

1.Ամուսնությունը կնքվում է քաղաքացիական կացության ակտերի պետական գրանցում իրականացնող մարմիններում՝ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով՝ ամուսնացող անձանց պարտադիր ներկայությամբ:
2. Ամուսինների իրավունքներն ու պարտականությունները ծագում են քաղաքացիական կացության ակտերի պետական գրանցում իրականացնող մարմիններում ամուսնության պետական գրանցման պահից։

Ի՞նչ  է նշանակում`  ամուսինների իրավահավասարությունն ընտանիքում:

1. Ամուսիններից յուրաքանչյուրն ազատ է աշխատանք, զբաղմունք, մասնագիտություն, բնակության վայր ընտրելու հարցում։
2. Մայրության, հայրության, երեխաների դաստիարակության և կրթության, ինչպես նաև ընտանեկան կյանքի այլ հարցեր ամուսինները համատեղ լուծում են՝ ելնելով ամուսինների իրավահավասարության սկզբունքից։
3. Ամուսիններն ընտանիքում պարտավոր են իրենց հարաբերությունները կառուցել փոխադարձ օգնության և հարգանքի վրա, նպաստել ընտանիքի ամրությանը, հոգ տանել իրենց երեխաների բարեկեցության ու զարգացման համար։

Ինչպե՞ս է իրականացվում ամուսնական  պայմանագրի փոփոխումը և լուծումը:

1.Ամուսնական պայմանագիրն ամուսինների համաձայնությամբ կարող է փոփոխվել կամ լուծվել ցանկացած ժամանակ: Ամուսնական պայմանագիրը փոփոխվում և լուծվում է ամուսնական պայմանագիր կնքելու համար սահմանված կարգով: Ամուսնական պայմանագրի կատարումից միակողմանի հրաժարում չի թույլատրվում։
2. Ամուսիններից մեկի պահանջով ամուսնական պայմանագիրը կարող է փոփոխվել կամ լուծվել դատական կարգով՝ պայմանագրերի փոփոխման և լուծման համար քաղաքացիական օրենսդրությամբ սահմանված հիմքերով ու կարգով։
3. Ամուսնական պայմանագրի գործողությունը դադարում է ամուսնության դադարման պահից, բացառությամբ այն պարտավորությունների, որոնք ամուսնական պայմանագրով նախատեսված են ամուսնությունը դադարելուց հետո ընկած ժամանակաշրջանի համար։

Ինչպե՞ս է իրականացվում երեխայի անունը և ազգանունը փոխելը:

1.Մինչև երեխայի տասը տարին լրանալը նրա ծնողների համատեղ դիմումի հիման վրա քաղաքացիական կացության ակտերի պետական գրանցում իրականացնող մարմինները փոխում են երեխայի անունը, ինչպես նաև նրան տրված ազգանունը՝ մյուս ծնողի ազգանունով։
2. Եթե ծնողները ապրում են առանձին, և ծնողը, որի մոտ ապրում է երեխան, ցանկանում է նրան տալ իր ազգանունը, այդ հարցը լուծվում է` հաշվի առնելով մյուս ծնողի կարծիքը:
Մյուս ծնողի կարծիքը հաշվի առնելը պարտադիր չէ, եթե`
1) հնարավոր չէ պարզել նրա բնակության վայրը.
2) նա զրկված է ծնողական իրավունքներից.
3) նա դատարանի կողմից ճանաչված է անգործունակ.
4) նա, առանց հարգելի պատճառների, խուսափում է երեխային դաստիարակելուց ու պահելուց:
3) Տասը տարին լրացած երեխայի անվան և (կամ) ազգանվան փոխումը կարող է կատարվել` հաշվի առնելով նրա կարծիքը:

Ինչպե՞ս է իրականացվում ծնողական իրավունքների վերականգնումը:

1. Ծնողական իրավունքները կարող են վերականգնվել, եթե ծնողները կամ նրանցից մեկը փոխել են իրենց վարքագիծը, կենսաձևը և (կամ) երեխայի դաստիարակության նկատմամբ վերաբերմունքը։
2. Ծնողական իրավունքները վերականգնվում են դատական կարգով՝ ծնողական իրավունքներից զրկված ծնողի դիմումի հիման վրա։ Ծնողական իրավունքների վերականգնման մասին գործերը քննվում են խնամակալության և հոգաբարձության մարմնի պարտադիր մասնակցությամբ։
3. Ծնողական իրավունքների վերականգնման մասին դիմումի հետ միաժամանակ կարող է քննության առնվել նաև երեխային ծնողներին կամ նրանցից մեկին վերադարձնելու մասին պահանջը։
4. Տասը տարին լրացած երեխայի նկատմամբ ծնողական իրավունքների վերականգնումը կատարվում է` հաշվի առնելով նրա կարծիքը։
Դատարանը, հաշվի առնելով տասը տարին լրացած երեխայի կարծիքը, իրավունք ունի մերժելու ծնողական իրավունքների վերականգնման հայցը, եթե ծնողական իրավունքների վերականգնումը հակասում է երեխայի շահերին:
Ծնողական իրավունքների վերականգնում չի թույլատրվում, եթե երեխան որդեգրված է, և որդեգրումը սահմանված կարգով չի վերացվել:

Ինչպիսի՞ պատասխանատվություն է սահմանվում ալիմենտը ժամանակին չվճարելու համար:

1. Ալիմենտ վճարելու վերաբերյալ համաձայնությամբ ալիմենտ վճարելու պարտավոր անձի մեղքով պարտք առաջանալիս մեղավոր անձը պատասխանատվություն է կրում այդ համաձայնությամբ նախատեսված կարգով։
2. Դատարանի վճռով ալիմենտ վճարելու պարտավոր անձի մեղքով պարտք առաջանալիս մեղավոր անձը ալիմենտ ստացողին ուշացրած յուրաքանչյուր օրվա համար տուգանք է վճարում չվճարված ալիմենտի գումարի 0,05 տոկոսի չափով։ Ալիմենտ ստացողը կարող է ալիմենտ վճարելու պարտավոր և ալիմենտը ժամանակին չվճարելու համար մեղավոր անձից բռնագանձելու պահանջ ներկայացնել նաև ալիմենտային պարտավորությունների կատարման ուշացմամբ պատճառված վնասների այն մասով, որ չեն ծածկվում տուգանքով։